in

Ölüm Halinde Mal Paylaşımı

Eşlerden birinin vefat etmesi halinde mal rejimi son bulur. Ölüm durumunda sağ kalan eşin miras hukukundan doğan hakları olduğu gibi, aile hukukundan doğan birtakım hakları da bulunmaktadır.

Ölüm Halinde Mal Paylaşımı voorgo.com

Eşin ölmesi durumunda, sağ kalan eşin mal rejiminden kaynaklanan hukuki durumu ile bunun dışında mirasçı olması bakımından içinde bulunduğu hukuki durum önem arzetmektedir. Günlük hayatımızda eşlerden biri ölünce sağ kalan eş ve diğer mirasçılar direkt olarak miras hukuku hükümlerine göre mirasın intikali prosedürlerini gerçekleştirse de, hukuken durum tam anlamıyla böyle değildir.

Eşlerden birinin vefat etmesi halinde mal rejimi son bulur. Ölüm durumunda sağ kalan eşin miras hukukundan doğan hakları olduğu gibi, aile hukukundan doğan birtakım hakları da bulunmaktadır. Hatta sağ kalan eşin ya da diğer mirasçıların aile hukukundan doğan talep hakkı önceliklidir.

Şöyle ki; bir eş vefat ettiğinde, ilk önce eşler arasındaki aile hukukundan doğan mal rejiminin tasfiyesi yapılır, sonrasında miras paylaşımına geçilir. Ölen eşin mirasçılarına karşı mal rejiminin tasfiyesi davasını sağ kalan eş yöneltebileceği gibi, ölen eşin mirasçıları da bu davayı sağ kalan eşe yöneltebilirler.

Medeni Kanun’umuzun yürürlüğe girdiği tarih olan 1 Ocak 2002’ den önce “mal ayrılığı rejimi” kabul edilmiş iken, bu tarih itibariyle yasal mal rejimi olarak “edinilmiş mallara katılma rejimi” geçerlidir. Bu tarihten önce evlenmiş olsalar dahi, eşler bir sözleşme ile diğer bir paylaşım oranı saptamamiş ise, kanun gereği bu rejime tabi olmuşlardır. Bir eşin ölümü durumunda, terekede edinilmiş mallar varsa, veya sağ kalan eşin edinilmiş malları varsa, iki tür tasfiye söz konusu olur. Bunlar; aile hukukundan kaynaklı mal rejimi tasfiyesi ve miras hukukundan doğan mirasın tasfiyesidir. Mal rejiminin tasfiyesi, mirasın tasfiyesinden önceliklidir. Bir diğer ifadeyle, mirasın paylaşılması, mal rejimi tasfiyesinin sonucuna bağlı olacağından, mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağının belirlenmesi, mirasın tasfiyesi davası için bekletici mesele oluşturacaktır.

Sağ kalan eş ile ölen eş arasındaki mal rejiminin tasfiyesi öncelikli bir hukuki işlemdir. Eş adına kalan malvarlığı, sağ kalan eş ölen eşi ile aralarındaki mal rejiminden kaynaklanan haklarını aldıktan sonra mirasa konu olacaktır. Sağ kalan eşin mal rejiminden kaynaklanan hakları “yasal eş olma hali”nden kaynaklanmaktadır. Mirasçılık sıfatından ayrıdır. Bir diğer ifadeyle, bir eşin ölümü durumunda sağ kalan eş, ölen eşin hem mirasçısı olmakta hem de evlilik içinde edinilmiş ya da edinilmesine katkı sunmuş olduğu mallar açısından terekeden alacak hakkına sahip olmaktadır.

Mirasın tasfiyesi sulh mahkemesinin, mal rejiminin tasfiyesi ise aile mahkemesinin görev alanına girer.

Yasal mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı hakkı, ayni değil nakdi bir talep hakkı doğurur. Yasal mal rejiminin tasfiyesinde, kaide olarak ölen eşin yalnızca “edinilmiş malları” tasfiyeye dahildir. Edinilmiş mal, 01.01.2002’den sonra eşlerin evlendikleri andan itibaren kimin mülkiyetinde olursa olsun evlilik süreci boyunca edindikleri bütün varlığını oluşturur.

Sağ kalan eşin talep edebileceği edinilmiş mal, bu mal rejiminin devamı süresince her eşin karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları şunlardır;

1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
2. Sosyal güvenlik ya da sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının ya da personele yardım amacı ile          kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
3. Çalışma gücünün kaybı sebebiyle ödenen tazminatlar,
4. Kişisel mallarının gelirleri,
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerlerdir.

Mal rejimi tasfiyesinde mal rejimi ölüm anında sona ermiş sayılacağından, sağ kalan eş, çocuklar ve diğer mirasçılar arasında tasfiye yapılmadan önce, eşler arasındaki mal rejimi tasfiyesi yapılır. Akabinde, mirasçılar açısından miras hükümlerine göre tasfiyeye geçilir. Bir diğer ifadeyle, sağ kalan eşin şahsi malları tasfiye dışında tutulur.

Miras paylaştırma aşamasına, sağ kalan eş, ölen eşin edinilmiş mallarının yarısını aldıktan sonra geçilir. Bu aşamada tereke, ölen eşin şahsi malları ile edinilmiş mallarının yarısından oluşmaktadır. Sağ kalan eş terekedeki payını, mal rejiminden kaynaklı haklarını aldıktan sonra yine ölenin mirasçısı olarak Medeni Kanun’un miras hükümlerinde bulunan oranlara göre alacaktır. Kanun bu kapsamda, aile konutu şerhli taşınmazın miras payından düşülmek kaydıyla kendisine verilmesini yani aile konutunun talep edilebilmesi hakkını da tanımıştır.

Yargıtay 8 inci Hukuk Dairesi’ nin istikrar kazanmış kararlarında da ifade edildiği gibi; sağ kalan eşin katkı payı, katılma alacağı ya da değer artış payı alacağı, terekenin borcunu oluşturur. Ölen eşin sağ kalan eşten olan alacakları da terekenin aktifine eklenir.

Dolayısıyla yukarıdaki açıklamalar kapsamında, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, mirasın tasfiyesini de etkilemekte olup mal rejimi tasfiyesi miras tasfiyesinden önceliklidir.

Ölen eşin mirasçısı konumunda olan sağ kalan eş, ilk önce aile mahkemesinde dava açmak suretiyle edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesini talep ederek 01/01/2002 tarihinden sonraki dönem için edinilmiş malların yarısını talep etmeli, bu isteğin mahkemece değerlendirilmesi sonucunda mal rejiminin tasfiyesi payını aldıktan sonra mirasın tasfiyesine katılmalıdır.

Sağ kalan eşin mal rejiminin tasfiyesine dair bir talep ve davasının olması durumunda; sağ kalan eşin miras hakkı yanısıra bunun dışında edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan değer artış payı alacağı ya da artık değere katılma alacağının da bulunması nedeniyle, sağ kalan eşin mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkı terekenin borcu olacağından ilk önce bu borcun ödenmesi gerekecektir. Kalan tereke miktarı üzerinden sağ kalan eşin miras payı daha sonra belirlenecektir.

Sağ kalan eşin katılma alacağı tereke borcu olarak kaydedilir ve kişinin diğer eşin malvarlığındaki katılma alacağı da terekenin aktifine eklenir.

İlgili hükmün diğer bir sonucu da, mal rejiminin eşlerden birinin vefat etmesiyle sona ermesi durumunda edinilmiş mallardan doğan katılma alacağını talep hakkı ölen eşin mirasçılarına geçer. Ancak mirasçıların talep hakkı sınırsız ve süresiz değildir. Mirasçılar, talep hakkının zamanaşımına uğramaması için katılma alacağı isteklerini sağ kalan eşe karşı 10 yıl içerisinde ileri sürmelidirler. Aksi halde mirasçılar sağ kalan eşten herhangi bir istemde bulunamayacaklardır.

Her ne kadar eşlerin ve vefat durumunda ölen eşin mirasçılarının edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan alacak hakları bulunsa da bu talep dava yoluyla ileri sürülmedikçe kendi kendine dikkate alınmamaktadır. Dolayısıyla, eşlerin ya da mirasçıların kanuni süreler içerisinde ve usulüne uygun biçimde bu isteklerini dava etmeleri gereklidir.

Katılma alacağı, mal rejiminin tasfiyesi sonucunda belirlenecek terekeye ait borç olup, mirasçıların miras paylaşımından önce ödenmesi gerektiği kabul edilmelidir. Bu borç ödendikten sonra kalan miktar, mirasçılar arasında miras payları oranında paylaşılır. Tereke borçlarından bu sıfatını kaybetmemiş bütün mirasçılar, eşin de mirasçı olması nedeniyle, miras payları oranında edinilmiş mallara katılma alacağından doğan borçtan miras payları oranında sorumludurlar. Hemen belirtelim ki, sağ kalan eş katılma alacağı ya da değer artış/katkı payı alacağı sebebiyle alacaklı konumdayken, mirasçı sıfatı sebebiyle de borçlu konumdadır. Bu nedenle, sağ kalan eşin evlilikteki mal rejimi sebebiyle sahip olduğu alacak hakkı hesaplanırken, kendisinin de mirasçı olması sebebiyle miras payı oranında alacak miktarı indirilmelidir. Keza, mirasçılık sıfatına sahip herkese ölen kişiden kendisine mal kalmamış olsa da mal rejiminin paylaştırılmasıyla borç kalmış olabilir.

Miras paylaşıldıktan sonra sağ kalan eş mirasçılara veya mirasçılar murisin hakkı için sağ kalan eşe karşı zaman aşımı süresi dolmamış ise katılma alacağı davası açabilir.

Ne düşünüyorsunuz?

341 points
Upvote Downvote

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

Loading…

0
Ev Alanlar, Evi Olanlar Dikkat ! Bu Ödemeler İade Ediliyor voorgo.com

Ev Alanlar, Evi Olanlar Dikkat ! Bu Ödemeler İade Ediliyor !

Bingöl’de Kentsel Dönüşüm İhalesi voorgo.com

Bingöl’de Kentsel Dönüşüm İhalesi